Eric Kellens

Samenvatting

"Wat rest er van de plannen uit 1931 die Piacentini opmaakte voor de eeuwige stad? Wat is er geworden van EUR en het Stadio dei Marmi? Wat heeft de Ara Pacis te maken met het fascisme?"

De documentaire "La Roma di Mussolini" verlaat de platgelopen toeristische paden en bekijkt de stad vanuit een andere hoek.

Tijdsduur: 14'50"
Software: m.Objects

Sfeerbeelden

The Making of "La Roma di Mussolini"

Werktitels : “ROMA 1933” of  “Roma, citta post fascista”

Dit verslag heb ik bijgehouden als een dagboek. Het werk aan de montage was er een van planning, schrijven, fotograferen, zoeken en herschrijven. Het idee om een lange montage, met tekst, te maken ontstond na het maken van mijn korte ‘proefreeksjes’ over Rome: “Anfiteatro Flavio o Colosseo”, “Fontana delle Naiadi” en “The Might of Rome”. Ik leerde de stad beter kennen en ook zijn schaduwzijde.

Wat had ik als uitgangspunten:

• Mijn grootvader ging op bedevaart naar Rome in 1933

• Oude foto’s en postkaarten van Rome

• Rome tijdens het bewind van Mussolini

• De grote wijzigingen in het stratenpatroon

• De bouwwoede van Mussolini

Documenten:

• Reisdocumenten uit 1933

• Oude postkaarten

• Oude souvenirs

• Storia Fotografica di Roma 1930-1939

• Roma Fascista

• reisgidsen

Internet:

• Mussolini

• Video en klankfragmenten

• Foto’s van personen die je nergens in geschiedenisboeken treft

• Een boekbespreking

• Een reisverslag van een studiereis

Verhaal of documentaire?

1. Ik sta in het huidige station Termini en zie de bedevaart uit 1933 toekomen… Ik volg ze door de stad en wordt geconfronteerd met de oude en nieuwe beelden van de stad. De resten uit een ver- en nabij verleden. De grote lanen, de brede wegen, de kaalkap… Een politieke periode herleeft: Fascisme!

2. De bedevaart blijft het uitgangspunt, maar ik plaats Cardijn versus Mussolini. Hoe gingen ze om met de jeugd? Hoe begeesterden ze hun publiek? Hoe gingen ze om met een massa? Wat was de rol van de Paus? Hoe stond de Paus tegenover Fascisme?

3. Ik vertrek vanuit het huidige Rome. Ik registreer en kom tot de vaststelling dat er nog resten uit de periode 1930-39 bewaard zijn: het stadion, de brede lanen, het station,… de oude foto’s brengen mij naar een andere tijd!

In April 2006 maak ik opnamen van het nieuwe gebouw boven de Ara Pacis. Het is het eerste moderne gebouw in het antieke centrum van Rome sinds de val van het fascisme. Het is deze laatste invalshoek die mijn scenario zal bepalen.

Tijdens mijn zoeken naar info over het fascisme op het internet stuit ik op een boekbespreking over ‘Mussolini’s mokerslagen in Rome’. Ik laat mijn dochter in Rome infomeren, maar het boek is niet meer te koop. Via internet vind ze een boekenwinkel in Venetië die nog een exemplaar bezit.

Via mijn dochter bekom ik nog andere gespecialiseerde boeken en een DVD van het Instituto Luce over het oude Rome tijdens de periode van het fascisme. In december 2006 bestel ik langs het internet filmmuziek uit Amerika, van een Italiaanse film die hier niet meer te verkrijgen is. Mijn verzameling van puzzelstukjes is begonnen. Wat het uiteindelijk zal worden heb ik in mijn gedachten maar nog niet op het scherm!

In april 2007 is mijn scenario klaar en bij een nieuw bezoek aan de eeuwige stad plan ik een agenda van opnames op verschillende locaties in de stad. Elke dag trekken we naar een andere plaats opzoek naar dat verleden… Met verwondering stel ik vast dat er nog talrijke verwijzingen, gebouwen en sporen van verwijderde symbolen te vinden zijn. Plots zie ik ook het resultaat van de slopingswerken, het onnatuurlijk stratenpatroon en de kale plekken midden het oude centrum.

Tijdens de zomer van 2007 ga ik opzoek naar oude Italiaans muziek en radio-uitzendingen, liedjes en klankopnames uit de jaren dertig en vroeger. Toevallig vind ik in Sicilië een verzamelalbum met ‘Antologia della Conzone Italiana’. In het najaar begin ik te monteren. De montage en klankband maak ik compleet in m-Objects, maar zonder de tekst. Proefprojecties doen mij alles herschrijven en inkorten. Via Italiaanse vrienden van mijn dochter laat ik het scenario en de inhoud van mijn tekst controleren. Ik raadpleeg stedebouw-kundigen en architecten over de ingrepen op steden in het verleden. Stadhervormers zoals Leopold II, Napoleon III, Hitler en zelfs Ceaucescu passeren de revue.

Bij de montage van de beelden laat ik mij volledig leiden door de muziek. De muziek van Philip Glass uit de ‘The Truman Show’ bepaalt reeds van bij het begin het ritme. Andere muziekfragmenten komen uit ‘Gladiator’ en ‘Kingdom of Heaven’ omdat ze echt die sfeer van het vervlogen antieke Rome weergeven. De filmmuziek ‘Tea with Mussolini’ is het thema van de montage, de begin- en eindtitels zijn dan ook ondersteund door deze soundtrack. Het was ook moeilijk om niet in die echt typische Italiaanse muziek te verdwalen (zoals mandolines en ‘o Solo Mio’s).

Bij het zoeken naar geschikte oude muziek ontdekte ik de radio “Balilla”, net als de Fiat “Balilla”. De radio was voorzien van een fasces in zijn embleem… een duidelijke verwijzing naar de oorsprong: iedereen moest kunnen luisteren naar de toespraken van ‘Il Duce’. Waar heb ik dat nog gehoord? (cfr Briefmarken)

Voor sommige documenten was ik aangewezen op het internet. Oude affiches, stadsplannen en foto’s van bepaalde personen zijn gemakkelijk terug te vinden op het onuitputtelijke internet. Zelfs mijn muziek van ‘270bis’ komt van ‘YouTube’.

Het grote merendeel van de gebruikte beelden zijn ingescande oude foto’s uit boeken, van postkaarten en van een paar originele foto’s uit 1933. Het scannen doe ik met mijn ‘oude’ HP ScanJet 4P. In photoshop bewerk ik alle beelden naar scherpte en contrast. Het bijknippen doe ik via de zoom-functie van m-Objects, zo is ieder beelduitsnit en positie optimaal. Mijn eigen opnames zet ik zoveel mogelijk om naar zwart/wit. Zo verdwijnt het contrast tussen de oude en hedendaagse beelden, en krijg ik meer homogeniteit in de montage. Voor het slot besluit ik met opzet om kleur te gebruiken! De graffiti op de muren hebben dat kleurcontrast nodig. Ook bij de ‘Sala Presidenziale’, in het station Ostiense, laat ik het coloriet van de marmer spreken.

Van de aftiteling maak ik een korte montage. De muziek vraagt trage wissels en een afwisseling. Ik zoek bij alle onderdelen van de montage een passende foto (stem, muziek, beeldbewerking, advies…). Dezelfde montagewijze gebruik ik ook bij de titel van de montage.

Februari 2008: de zoektocht naar een gepaste stem kan beginnen. Begin maart heb ik een eerste contact met Marnick. Nu maar hopen dat hij de tekst wil inspreken. Eind maart hebben we een eerste kennismaking en gesprek. Ik toon een paar voorbeelden en geef tekst en toelichting bij mijn nieuw project. Met bewondering volgt hij mijn redenering en uiteenzetting. Hij wijst me direct op de sterkte van mijn ‘ik-verhaal’ en raadt aan om die verteltrant door te trekken.

Het slot van de montage moet nog verbeterd worden. Een artikel in ‘Tableau Fine Arts Magazine’ over “City Special: Rome” geven mij een andere kijk op de hedendaagse kunst, nieuwe architectuur en spectaculaire restauratieprojecten. In maart vliegen we voor de achtste maal naar Rome. We kennen de stad als onze broekzak. Bussen en metro’s nemen we als onze fiets uit de garage. Maar toch zijn er nog altijd van die verborgen plekjes waar we nog niet kwamen of binnen geraakten. In het station van Ostiense is er zo’n verborgen zaal: La Sala Presidenziale. Met een mondje Italiaans en mijn kaart van het CvB kunnen we de ‘Capo di stazione’ overtuigen om naar de sleutels van de zaal te laten zoeken. Met wat geduld lukt het en kan ik vrij opnames maken van deze unieke en historische plaats.

Het wordt eind mei, de tekst is nog altijd niet ingelezen. Van mijn tekstlezer hoor ik niets meer, na twee mailtjes stop ik ook met navragen. De reeks is ondertussen twee maal in de club vertoond. Met een paar opmerkingen over teveel zoomen en te snel wisselen hou ik rekening. Ik hermonteer het slotgedeelte. Met mijn opnames van april 2008 en de muziek van de omstreden groep “270bis” maak ik een nieuwe afsluiter. Maar goed dat de tekst nog niet ingelezen is.

Voor 30 mei heb ik een nieuwe afspraak om de tekst te laten in lezen door Wim… Begin juni 2008, de tekst is eindelijk ingelezen. Het was even wennen voor Wim. Het medium was hem wel niet vreemd, maar wel de gedrevenheid om een persoonlijke montage te maken over dit onderwerp. Na een paar testopnames, ging het lezen heel wat beter en vlotter. Na een proefmontage van de tekst in de reeks met muziek was hij helemaal overtuigd. Tot slot las hij de tekst helemaal opnieuw met nog meer gevoel en overtuiging.

Het monteren kon beginnen. Wat een teleurstelling. Het resultaat was niet wat ik gehoopt had. Na een telefoontje naar Johan werd mij heel wat duidelijker wat “waves”, “parameter EQ” en “Compressor” kunnen verbeteren aan mijn opnames. De stem nam ik op via mijn vertrouwde Tascam (omdat mijn micro een drie-pins aansluiting heeft) naar mijn geluidskaart op de PC. Ik gebruikte ‘Audacity’ om de opnames om te zetten in mp3 formaat en het bijknippen van de geselecteerde tracks. Ik monteer de klankband in m-Objects en dat werkje behoefde toch enige uitleg van een specialist! (Daarom zijn we bij Kordial!)

Ik ben gelukkig en fier met het eindresultaat. Een persoonlijke documentair over het “Eeuwige Rome” en over een periode waar ze in Italië zelf nog niet mee effen zijn. Nu maar hopen dat het publiek ook kan genieten.

Epiloog

Het publiek wist de montage te waarderen. Op het internationaal Festival FIF 2008 werd de reeks vertoond en kon op bijzondere bijval genieten van onze Engelse bezoekers. In de wedstrijden van 2008 behaalde de montage zowel bij de GPB als bij de Prijs van Vlaanderen de achtste plaats en een aanvaarding. De jury had het wel moeilijk met de talrijke copies van oude foto’s.

Eric Kellens

Top